بازی وبلاگی: از رسانه‌ی ملی تا رسانه‌ی همه‌گير

فانوس آزاد، بازی وبلاگی‌ای را پیشنهادداده‌است تا در آن اهالی وبلاگستان به تعریفی از رسانه‌ی ملی از دیدگاه خود بپردازند. او در نوشته‌ی خود می‌گوید:

این روزها و با شرایطی که در صدا و سیما وجود دارد لزوم یک رسانه که واقعا ملی باشد مطرح شده. دوستانی در این زمینه پیشقدم شده‌اند و در حال فعالیت هستند.
در گفتگویی که با چند تن از دوستان داشتیم ایده‌ی یک بازی وبلاگی پیشنهاد شد که در آن انتظارات خودمان را (بعنوان افرادی که مخاطب چنین رسانه‌ای خواهیم بود) از رسانه‌ی ملی بنویسیم.
در این بازی سعی بر این خواهد بود که به این سوالات جواب دهیم:
انتظارات ما از رسانه‌ی ملی چیست؟ چه برنامه‌هایی در این رسانه باید جای داشته باشند؟ این رسانه چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد و ما چقدر حاضریم برای چنین رسانه‌ای همکاری کنیم. اگر حاضر به همکاری هستیم چه شکلی از همکاری را می‌توانیم به رسانه‌ی ملی خود هدیه کنیم؟

صادق هم لطف‌كرد و مرا هم دعوت كرد. اما نگاه من (این من به‌قول علی برای تاكید بر نظر شخصی تكرارمی‌شود)
۱ـ گمان می‌كنم مطرح‌كردن چیزی با نام رسانه‌ی ملی درعمل از آن آرمانی كه از رسانه انتظارداریم، ما را دورمی‌كند. شاید نامیدن آن به رسانه‌ی همه‌گیر (كه منظور از همه تمامی فارسی‌زبانان و كسانی است كه این زبان را درك‌می‌كنند، فارغ از جنس، سن، نژاد، مرام و مذهب و سطح اجتماعی) به مقصود نزدیك‌تر باشد. باری این رسانه باید از هر نوع قیدی مبتنی بر تعاریف شخصی و فاقد ساختار معنایی مشترك (مانند التزام به منافع ملی و چیزهایی از این دست) رهاباشد و به جای آن دو اصل را كه مكمل‌ هم هستند درنظربگیرد، بی‌طرفی و احترام (دوری از توهین). این دو اصل درواقع یكی هستند چه اگر كسی بی‌طرفی را رعایت‌كند، خواه‌ناخواه احترام به دیگر نظرها را هم در ذیل خوددارد، پس از توهین دوری‌می‌جوید.
۲ـ مطلب دیگر تعامل با مخاطب است. رسانه‌ای که با صفت همه‌گیر تعریف‌می‌شود باید نسبت‌اش را با مخاطب تعیین‌کند. در دوران ما، رسانه ابزار پروپاگاندا نیست تا بخواهد ذهن مخاطب‌اش را تسخیر‌کند، معنایی خاص را در ذهن او بنشاند و او را به مسیری‌ ببرد که خود می‌خواهد، بلکه رسانه‌ی همه‌گیر می‌داند که او تنها می‌تواند بی‌طرفانه اطلاعات را به مخاطب خود بدهد، آن بخش از ذهن مخاطب را به فعالیت واداشته و تحلیل‌ها و نتیجه‌گیری را به خود مخاطب بسپارد. هوشمندی چنین رسانه‌ای در این است که در پی آن خواهدبود تا ارتباط‌اش را با مخاطب خود پیوسته حفظ‌کرده، تحلیل‌ها و نتیجه‌گیری‌های او را در خودش بازتاب‌دهد. این‌جاست که مفهوم رسانه براساس ماهیت خود اهمیت‌می‌یابد. رسانه دارای سه ضلع است:  تولید (كننده‌ی) محتوا، روش ارتباط و مخاطب. تكنولوژی‌های نو بر هر سه این اضلاع سایه‌انداخته‌اند. در این دوران، رسانه‌ای موفق خواهدبود که با بهره‌جستن از بهترین تکنیک‌ها برنامه‌های‌اش را بسازد، به مخاطب برساند و بازخورد آن را بر مخاطب رصدکند.
۳ـ ویژگی بعدی، میزان مشارکت مخاطبان در مدیریت و نظارت بر رسانه است. این می‌تواند از مشارکت صد درصدی با انتخابات کاملا آزاد هیات مدیره و سیاست‌گذار باشد تا دخالت چند درصدی در ساختار اداره‌ی رسانه. اما به هرحال این امر، بحثی بسیار جدی به‌نظر‌می‌رسد. قاعدتا این رسانه دارای بخش‌ها و گروه‌های مختلف تولید برنامه برای جلب این طیف وسیع مخاطب خواهدبود. مخاطبان باید در شکل‌دادن به این گروه‌ها نقش جدی داشته‌باشند.
۴ـ مسایل مالی و هزینه‌ای رسانه باید کاملا شفاف در اختیار مخاطبان قرارگیرد. نظام ملی حاکم بر رسانه هم با توجه به جامعه‌ی ایران می‌تواند به‌صورت سهمی از مخاطبان و سهمی از راه تبلیغات شکل‌گیرد. این نسبت باید کاملا ثابت بوده، گردش ملی رسانه در اختیار مخاطب قرارگیرد تا از ازدیاد بی‌رویه حجم تبلیغات بازرگانی به نسبت ساعات پخش برنامه خودداری‌شود.
۵ـ برخی سیاست‌گذاری‌های کلان حاکم بر رسانه بایستی به انتخاب مخاطبان انجام‌شود. چنین رسانه‌ای باید دارای بانگ اطلاعاتی طبقه‌بندی‌شده از مخاطبان خود داشته‌باشد و بازتاب نظرات و دیدگاه‌ها و خواسته‌های آنان را به‌صورت دایمی در خود منعکس‌کند. قطعا بسیاری از تصمیم‌گیری‌ها مبتنی بر داده‌های چنین بانک اطلاعات‌ای خواهدبود. به‌عنوان مثال توزیع برنامه‌ها جدول پخش برنامه‌ها و ساعت آن و رویکرد رسانه در مواقع خاص.
۶ـ مخاطبان باید در ارتباط دایمی با رسانه باشند و خود را در اداره‌ی آن سهیم بدانندو این سهم می‌تواند به‌صورت ساده با نظرسنجی‌ها حتا درباره‌ی انتخاب کارشناس و تحلیل‌گر برنامه‌های مختلف نمودباید.
۷ـ به‌گمان من پیش‌نیاز داشتن چنین رسانه‌ای، داشتن جامعه‌ی مقید به اصول دموکراسی و زیست‌جمعی است. این‌که آیا رسانه‌ی آزاد مقدمه‌ی دموکراسی است یا ابزار توسعه‌ی آن باید بیشتر در آن درنگ‌کرد. به هر روی این رسانه نمودار تمرین دموکراسی و احترام به عقیده و مرام دیگران خواهدبود. به امید چنین روزی...
دوستان دیگری که در این‌باره نوشته‌اند:

فانوس آزاد: از یک رسانه‌ی ملی واقعی چه انتظاراتی دارید؟
عمو اروند: از یک رسانه‌ی ملی واقعی چه انتظاراتی دارید؟
پارسانوشت: از یک رسانه‌ی ملی واقعی چه انتظاراتی دارید؟
نیک‌آهنگ کوثر: بازی وبلاگی رسانه‌ای
بیلی و من: از یک رسانه‌ی ملی واقعی چه انتظاراتی دارید؟
محمد تاج دولتی: رسانه‌ی ملی چگونه رسانه‌ای است؟
صادق جم / بلاگ‌نوشت: یک رسانه‌ی واقعا ملی
مهدی جامی / سیبستان: رسانه‌ی ملی صدای ملت است نه دولت
نق‌نقو: رسانه‌ی ملی
یک اهری: از رسانه‌ی ملی چه انتظاری دارید؟
سام‌الدین ضیایی / تارنوشت: رسانه‌ی ملی به مثابه رسانه

از تمامی اهالی وبلاگستان فارسی دعوت‌می‌شود تا در این بازی جدی بپیوندند و نظرهای خود را در این باره بگویند. اگر شما هم در این مورد نوشتید، پیام بگذارید تا به این فهرست افزوده‌شوید.

نوشته‌های همانند:

• طنز تلخ روزگار - آزادی‌ی مطبوعات در حرف‌های يك مشاور