به عرض شاه رسان ای صبا ز قول صفا
که ای شهنشه دوران و جانشین کیان
مگر به عرض حضور تو نارسانده کسی
که گندمی که نمایند زیر خاک نهان
نخست چون که شود سبز لاغر است و تنک
چنان‌که می‌نپسندند زارع و دهقان
برای مصلحت دهقنت، یله سازد
گله به مزرعه‌ی کدخدای ده، چوپان
لگدکنند و چرند آن‌چه گندم و سبزه است
چنان‌که بایر و دایر شود همه یکسان
چو بگذرد دو سه روزی از آن، همان گندم
بروید ز نو و سرسبز زان شود بستان
***
بکاشت ملت بیچاره تخم آزادی
ز بعد بندگی قرن‌های بی‌پایان
چو سر ز خاک برآورد، امر فرمودی
به مردمی همه اهریمنان بد ایمان
که خاک مجلس و مسجد همی دهند به باد
کشند مردم مظلوم را ز پیر و جوان
یه یک اشاره که از روی خواهش نفس است
خراب گشت بسی خانه‌های بی‌گنهان
شها! چراندی اگر سبز حاصل ملت
بهوش باش که رویاندش خدای جهان
خراب کردی اگر خانه‌ای ز بی‌گنهی
جسارت است اگر خانه‌ات شود ویران
یکی لطیفه‌ی نغز این بود خانه را
هزار زرع بود فی‌المثل به حیث مکان
ولی به مملکت ما تو چون شهنشاهی
ترا بود به مثل خانه کشور ایران
خراب گردد و ویران، تو مرده یا زنده
به قول عامه: این خط و این نشان
زبان درازی شد خسروا! ببخش مرا
بکش هرچه دلت خواست، خانه آبادان

و سکوت

و فریاد

و باز هم حسین و تنهایی‌اش

و یزید و خنده‌های سرمست‌اش

و رعشه‌اش از پوشالینگی این ساز و برگ

وطن یعنی همه جان و همه تن
وطن یعنی جهانی در دل من
وطن یعنی خروش این خیال پاک
وطن یعنی کوه‌ها سر به افلاک
وطن یعنی برخیز و منشین
وطن یعنی آسمان‌ها را ببین
وطن یعنی بوسه بر جبین خاک
وطن یعنی پیراهنی از همین خاک
وطن یعنی این خاک زرخیر
وطن یعنی همتی کن، برخیز
وطن یعنی که پای در راهم بگذار
وطن یعنی تا ابد باش پایدار

۲- در اجرای آن شب بهمن فرمان‌آرا،‌ سیاوش طهمورث، دکتر علی رفیعی و امیر اثباتی هم حضور داشتند.
۳- اما خبر بد در پایان این نمایش زیبا بود، جایی که در رورانس، نادر برهانی مرند خبر از درگذشت چند لحظه‌ی پیش استاد جمشید لایق را داد. جمشید لایق را خیلی دوست داشتم. مدت‌ها بود که خبری از او نداشتم. آخرین تصویرهمان جشن تئاتر سنگلج بود که در کنار هرمز سیرتی نشسته‌بود.

پیشتر از آن جشن بازیگران سینمای ایران بود. جشنی که از پیشکسوتان عرصه بازیگری تقدیر شد. برای به یاد آوردن جمشید لایق باید کمی هم عقب‌تر رفت. آخرین فیلم‌اش سگ‌کشی بهرام بیضایی و نقش کوتاه پدر گلرخ کمالی بود آخرین حضور نمایشی‌اش در تئاتر ریچارد سوم به کارگردانی داوود رشیدی اتفاق افتاد. این عکسی از اولین جشن بازیگران سینمای ایران است.

ردیف اول را ببینید. متاسفانه از آن جمع پروین سلیمانی و فرخ‌لقا هوشمند همین چند ماه پیش رفتند و جمشید لایق هفته‌ی گذشته. امیدوارم که رفتن این عزیزان بقای عمر هنرمندان بازمانده باشد. جمشید لایق را در مجموعه‌های نلویزیونی هزاردستان، سلطان و شبان، سربداران، بوعلی‌سینا، روزی روزگاری، فروشگاه و مرگ در پاییز دیدیم. همچنین بازی او را در فیلم‌های خواستگار، رگبار، شهر قصه، دایره مینا، کلاغ، کفش‌های میرزانوروز، شاید وقتی دیگر، خارج از محدوده، بازی تمام شد، مسافران، تهران روزگاری نو و سگ‌کشی به یاد داریم. روان‌اش شاد.
۴- هنوز خبر مرگ خمشید لایق را باور نکرده‌بودم که مانند خواب‌زده‌ای از درگذشت نیکو خردمند باخبر شدم. مادربزرگی با آن صدای گرم و مهربان. نه باورکردنی نیست. چرا این هنرمندان دوست‌أاشتنی زود از میان‌مان می‌روند. چرا پاییز با خبر مرگ این‌قدر دم‌خور است.

۵- ببینید از اول آبان که آمدم سربازی تا به امروز مسعود رسام (۱۰ آبان)، حسین صبحدل (۱۳ آبان)، امیر قویدل (۱۷ آبان)، مهدی سحابی (۱۷ آبان)،‌ جمشید لایق (۲۱ آبان)،‌ عباس شباویز (۲۲ آبان)،‌ محمود شاهرخی (۲۴ آبان)،‌ جلال فهیم هاشمی (۲۴ آبان) و نیکو خردمند (۲۶ آبان) از میان‌مان رفته‌اند. کمتر از یک ماه و این همه خنرمند. افسوس ...
۶- حالا هر لحظه در بی‌خبری‌های خودم نگران خبرهای بدی هستم که هر لحظه ممکن است برسد. امیدوارم که دیگر خبری نباشد ...

یک سال پیش. دقیقا یک سال پیش در چنین روزهایی سخت درگیر پایان‌نامه‌ام بودم. روزها آمدند و رفتند تا سرانجام توانستم مجموعه ای را تحت عنوان «خانه‌ای برای فرهنگ ایران» برای دفاع روانه‌ی جلسه کنم. چیزی نزدیک به ۳ سال از بهترین روزهای عمرم را برای آن گذاشتم. فکرها و نقشه‌های زیادی هم در سر داشتم. به بخشی از آنها رسیدم و حسرت برخی دیگر به دل‌ام ماند. روزهای خوبی بود. این‌که دقیقا موضوع از چه قرار بوده و محتوای پایان‌نامه‌ام چه بود، وعده‌ای است که یک سال می گذرد و هنوز فرصتی برای نوشتن از آن نیافتم.
این روزها هم در حال انجام خدمت مقدس! هستم و قاعدتا وقت آزاد و دسترسی‌ام به اینترنت بسیار بسیار اندک است. اما یک سال پیش، ۲۷ آبان ۱۳۸۷ یکی از مهم‌ترین آرزوهای مرتبط با پایان‌ام برآورده‌شد؛ یعنی پس از پی‌گیری‌های فراوان و لطف‌هایی که دوستان ارزنده‌ای بر من داشتند، رویای داشتن مقدمه‌ای از سید محمد خاتمی، رییس جمهور پیشین، در نخستین صفحه‌ی دفترچه‌ی پایان‌نامه به واقعیت پیوست. شاید برای برخی جالب نباشد اما برای من به عنوان یک دانشجوی گمنام شهرستانی (دور از تهران) که خب هیچ ارتباطی هم با فعالان سیاسی و ساخت قدرت نداشته، رسیدن به این آرزو بسیار برای‌ام مهم بود. بارها جلسه دفاع را به دلیل میسرنشدن مقدمه به تاخیر انداختم. استاد  راهنما فشار بسیاری بر من می‌آورد. من هم نمی‌توانستم دلیل واقعی تاخیر را به او بگویم. اما بالاخره روز ۲۷ آبان پارسال شد یکی از شیرین‌ترین روزهای من. اما آن روز ...
صبح آن روز با دکتر هادی خانیکی تماس‌"رفتم. ایشان گفتند که آقای خاتمی مقدمه را نوشته‌اند و منتظرند که بیاید پایین. ۲ ساعت بعد همچنان همین حرف بود. ساعت ۲ ظهر که دوباره تماس گرفتم، مقدمه دست دکتر خانیکی بود و ایشان قرارشد بدهند به منشی تا برای من ارسال کند. ساعت حدود ۴ عصر، متن مقدمه برای‌ام فاکس‌شد. دلهره عجیبی داشتم. هر خط که می‌آمد بیرون بارها می‌خواندم. حس عجیبی داشتم. آرزوی‌ام برآورده‌شد و دیگر باید آماده‌ی دفاع می‌شدم. بهانه‌ای هم در کار نبود. سریع صفحه‌ها را آماده‌کردم و دفترچه را برای صحافی فرستادم. پنج‌شنبه ۷ آذر شد روز دفاع ...
این مقدمه‌ی آقای خاتمی است ...

در جهان آشوب‌زده‌ی کنونی که بر خلاف ادعاهای بزرگ همچنان انسان و کرامت او پایمال ستم و تبعیض و خشونت و فقر و درماندگی است،‌ گفتگوی تمدن‌ها و فرهنگ‌ها روزنه‌ایست به سوی جهانی که صلح و اخلاق و ایمان و ارزش‌های والای انسانی بر آن حاکم باشد و با بهره‌گیری از آموزه‌های بلند ادیان الهی که خود نیز چون انسان مورد سواستفاده و بیداد قرارگرفته و مظلوم‌اند و نیز ارزش‌های انسانی،‌ بتوان از تنگنای جهان ماده‌گرا و خشونت‌زده رهایی یافت. هدف بلند و والاست، ولی همت خیرخواهانی که در مسیر صلح و به‌روزی ملت‌ها گام‌برمی‌دارند نیز محکم و استوار است.
از جناب آقای سعید مهرپویا، جوان دانشور و هنرمندی که پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد خود را با عنوان خانه‌آی برای فرهنگ ایران،‌ دقیقا در جهت اهداف والای گفتگوی تمدن‌ها فراجمع‌آورده‌اند و الحق که در پرداختن به موضوع و طرح نکته‌ها و ظرایف فراوان در این باب کامروا بوده‌اند، سپایگزاریم و برای ایشان آرزوی موفقیت می‌کنیم و چشم انتظار کارهای برتر و بزرگ‌تر از ایشان هستیم. خداوند متعال به این عزیز سلامتی و توفیق بیشتر عنایت فرماید.»
سید محمد خاتمی
۸۸/۸/۲۱

یک سال بعد درست در همین روز، از صبح که بیدارشدم خاطرات سال گذشته را مرورمی‌کردم. می‌گویند آدمی از فردای خودش خبرندارد. باورم نمی‌شد با آن همه رویا و آرزو یکسال بعد دقیقا راس ساعت ۴ عصر به‌جای خوشی سال گذشته، مشغول جاروکردن خیابان‌های پادگان و جمع‌کردن برگ‌ها و بگهبانی‌دادن باشم...
چه عجیب است این گذر روزگار ...

- از همان روز اول می‌خواستم که این روز، روز صلح و آشتی و آزادی باشد. بعدها که این روزهای تلخ و البته سبز رسید؛ آرزو کردم که زندان سهم هیچ‌کدام از عزیزان دربند نباشد. نمی‌دانم نوشتن در این شرایط بی‌مشکل است یا خیر، اما آرزو می‌کنم که همه‌ی دوستان دربند، هر چه زودتر آزادشوند و در کنار خانواده‌هایشان قرارگیرند. فرقی هم نمی‌کند چه عزیزانی که در ماجراهای پس از انتخابات زندانی‌شدند و چه حتا حسین درخشان.
- دلم بدجوری هوای حرم امام‌رضا (ع) را کرده‌است. به‌گمان جای چنین فضایی در شهرهای ما خالی است. هر شهر دیگری که می‌روم، گاهی که دلم می‌گیرد و تنگ‌می‌شودۀ شدیدا به ئنبال چنین جایی می‌گردم برای تسکین. روز اولی که آمدم سربازی چنان دل‌تنگ و داغان بودم که همه‌اش یاد جوانان بی‌گناه زندان‌افتاده بودم. خداوند به همه‌‌ی آنها صبر بدهد.

(عکس از وبلاگ سمیه توحیدلو)

- شاید در فرصت‌های دیگر خاطران روزهای خدمت را بنویسم. گمانم برای آنها که بعد از ما می‌آیند، مفید باشد و با آشنایی نسبی وارد این دوران شوند. امیدوارم این‌کار اشکالی از جانب آقاین نداشته‌باشد.
- این روز خاص بر همه‌تان مبارک.

افسوس

نمی‌دونم روزهای سربازی چه جوری می‌خواد بگذره، اما خب چند تا کتاب و مجله و... همراه خودم دارم تا اگر فرصتی شد بحونم. محل خدمت هم نیروی زمینی تهران پایگاه ۰۱ هستش. این هم اولین عکس من با لباس. برای این روزها اگه وقت بشه برنامه‌هایی دارم و اگر مرخصی هم داده بشه حتما اینترنت رو لحاظ می‌کنم. خاطره‌نویسی هم یکی از اون کاراس که بعد از اومدن احتمالا این‌جا منتشرشون می‌کنم.

تا بعد ...

 صبح امروز [یکشنبه] در اقدامی تروریستی جمعی از فرماندهان سپاه استان سیستان و بلوچستان به شهادت رسیدند.
در این اقدام تروریستی سردار نورعلی شوشتری جانشین فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و فرمانده قرارگاه قدس،‌ سردار محمدزاده فرمانده سپاه استان سیستان و بلوچستان، فرمانده سپاه ایرانشهر و فرمانده سپاه سرباز و فرمانده تیپ امیرالمومنین (ع) به شهادت رسیدند.
سردار شوشتری با هدف شرکت در جلسه سران طوایف و ریش‌سفیدان راهی منطقه پیشین در محدوده منطقه سرباز شده بود.

اولی: سپاه! پوف، این‌قدر کشتند و دزدیدند، حالا حقشونه!
دومی: به‌نظر من که کار خودشونه. تسویه حساب داخلی بوده!
سومی: می‌ترسم این رفتارهای نابخردانه حکومت، ایران را هم مثل عراق کند.
چهارمی: کیف کردم. مگر نقش سپاه رو بعد از انتخابات فراموش کردین؟
پنجمی: حالا این‌ها که کشته‌شدن چه جور آدمایی بودن؟
ششمی: این ترورها همیشه هستش. باید ببینیم چه نفعی برای ما داره!
هفتمی: مردم عادی هم کشته شدن؟
هشتمی: محکومه، فرقی هم نمی‌کنه. از اساس چنین رفتارهایی محکومه.
نهمی: [شانه‌ها را بالا می‌اندازد] برای من که فرقی نداره. دعوا بین خودشونه. حتما یک کاری در سیستان کردن دیگه!
دهمی:
.
.
.

همه‌ی این‌ها می‌تواند رفتار ما در برابر خبری درباره‌ی خشونت باشد. اگر به این حرف‌ها و حرف‌هایی از این دست دقت‌کنیم، می‌بینیم که در عمل این‌ها خود یا نوعی قضاوت‌اند یا به‌دنبال شکل‌دادن مبناهای قضاوت‌های بعدی‌اند. چیزی که در این میان ممکن‌است فراموش شود، اصل خشونت است. مواضعی که منجر به فراموشی اصل خشونت می‌شوند، این واهمه را در خود دارند که مبادا به دنبال این ایده بروند که «تنها خشونت، پاسخ خشونت است». چنین ایده‌ای به فراگیری خشونت خواهدانجامید و توجیه‌کننده‌ی کشتار خواهدشد و با ملاک قراردادن قضاوت‌های شخصی بر مبنای تشخیص دشمن، خوی انتقام را نهادینه‌می‌کند. خشونت ریشه در ترس و جهل دارد و با پروراندن بذر انتقام، جامعه را به توده‌ای متشنج تبدیل‌می‌کند. 

اتفاق‌هایی از این دست، که متاسفانه در روزگار ما کم هم نمی‌افتد، سنجه‌ای است برای آزمودن خویشتن‌ ما که در برابر خشونت و خشونت‌ورزی‌ها چه می‌کنیم. آیا خشونت را با ماده و تبصره می‌پذیریم یا خشونت را به هرنوعی نفی‌می‌کنیم. ساده‌لوحانه است که خشونت را با اما و اگر و تنها در برابر دشمنانی، آن هم دشمنانی که با متر و معیارهای شخصی و بعضا ایدیولوژیک تعریف‌می‌شوند، پسندید. چرا که خشونت مجریانی خواهدداشت که به ناچار خودی‌اند. آیا آن کس که خشونت را روامی‌دارد، می‌تواند سالم بیندیشید و خشونت‌پرهیزی را تبلیغ‌کند.

نفی خشونت و خشونت‌ورزی زمانی می‌تواند فراگیرشود که هرکدام از ما در برابر خبرهای خشونت‌محور، چه ترور و کشتار، چه اعدام، چه زندانی‌های بی‌دلیل، خشونت‌های رواشده بر زنان و حتا خشونت‌های زبانی که در زندگی روزمره‌مان دیده‌می‌شود، موضع‌بگیریم. ببینیم آیا می‌توانیم خود را برای پذیرش خشونت توجیه‌کنیم؟ آیا قضاوت‌های شخصی‌مان می‌تواند عقیده‌ی ما را به نفی خشونت تغییردهد؟ اگر ترس و جهل را از خود دورکنیم و در برابر خشونت سکوت نکنیم، می‌توانیم باور داشته‌باشیم که خشونت بد و خوب نداریم، ولو این‌که در ظاهر به نفع‌ ما باشد یا لحظه‌ای ما را خوشحال کند. خشونت در ذات خود و علیه هر کسی نکوهیده است و خشونت‌پرهیزی سجیه‌ای نکو ...

جنبش جدید اجتماعی ایران اگر میل به پیروزی دارد، باید که این خصلت را در تک‌تک ساختارهای‌اش نهادینه‌کند، چیزی که در برخی از موضع‌گیری‌های آن آشکارشده‌است و خوشبختانه امید به باور به آن را عمیق‌تر کرده‌است.

در همین باره:

لیموناسیون: زمانی برای اثبات یک اصل مهم: از خشونت و ترور حمایت نمی‌کنیم

کمانگیر: زمانی برای اثبات یک اصل مهم: از خشونت و ترور حمایت نمی‌کنیم